تنها یک بار زندگی می‌کنیم...
021 4166 3000

تاریخچه کاروانسراهای عباسی

اسم کاروانسرای عباسی به گوش‌تان خورده است؟ به چند شهر سفر کرده‌اید و متوجه شدید کاروانسرای شاه عباسی دارد؟ چرا همه این کاروانسراها یک اسم دارند! آن هم کاروانسرای شاه عباشی. توجه به همین نکته کوچک سبب می‌شود کم کم در مورد کاروانسراها نکته مبهمی برایمان ایجاد شود. چه داستانی پشت نام همه این کاروانسراهاست؟ از همه عجیب تر اینکه تعداد آنها 1000 تاست البته برخی می‌گویند 999 کاروانسرای عباسی وجود دارد.

 

داستان کاروانسراهای ایران

داستان ساخت کاروانسرای شاه عباسی به خواب ترسناک شاه عباس اول صفوی در یکی از شب‌های حکومتش باز می‌گردد. شاه عباس اول در یکی از این شب‌ها، خواب می‌بیند سال 1000 هجری قمری پایان دنیا است. او از اینکه خواب به وقوع بپیوندد و نتواند به سلطنتش ادامه دهد، برای رفع خواب نذری در نظر می‌گیرد. او تصمیم‌ می‌گیرد اگر خوابش به وقوع نپیوندد، برای رفاه حال مسافران مراکز اقامتی ای به نام کاروانسرا بسازد. سال 1008 در حالی که چند سال از خوابش می‌گذر برای ادای نذر پیاده راهی مشهد می‌شود و پس از بازگشت (یعنی در سال 1009) تصمیم به ساخت کارونسرا می‌گیرد. 

سبک ساخت کاروانسراهای عباسی یکسان است؛ ولی برخی از کاروانسراهای شاه عباسی هنگام بازسازی، ممکن است دستخوش تغییر شده باشند.

چند کاروانسرای شاه عباسی وجود دارد؟

روایت‌های مختلفی برای ساخت کاروانسرای عباسی در زمان شاه عباس اول صفوی وجود دارد. بر سر اینکه از همان ابتدا 999 کاروانسرا ساخته شد یا 1000 عدد، اختلاف نظر وجود دارد. برخی می‌گویند ابتدا 1000 کاروانسرا ساخته شد اما به دلیل دهن پر کن بودن عدد 999 یکی از این کاروانسراها تخریب شد. البته برخی چنین اعتقادی ندارند و معتقدند از همان ابتدا 999 کاروانسرا ساخته شد. کاروانسراهای شاه عباسی در طول زمان آسیب جدی دیدند و تنها 54 عدد از آن‌ها باقی ماند. از این تعداد نیز تنها 25 عدد بازسازی شد. 

معماری کاروانسرای شاه عباسی چگونه است؟

سبک ساخت کاروانسراهای عباسی یکسان است؛ ولی برخی از کاروانسراهای شاه عباسی هنگام بازسازی، ممکن است دستخوش تغییر شده باشند. اول از همه دروازه یعنی همان در ورودی کاروانسرا قرار دارد. از ورودی کاروانسرای شاه عباسی که وارد بشوید یک فضای سرپوشیده با طاق جناغی مانند دیده می‌شود. کاروانسراهای شاه عباسی به شیوه معروف چهارایوانی و با آجر ساخته شده‌اند و در چهار گوشه بنا هم برج‌های مدور و هشت ضلعی قرار دارد. کاروانسراهای شاه عباسی بزرگ که رباط هم نامیده می‌شود، در هر ضلع آن‌ها 7 اتاق و در کاروانسراهای عباسی کوچکتر 5 اتاق دیده می‌شود. 

در همه کاروانسراهای عباسی، دروازه یعنی همان در ورودی کاروانسرا قرار دارد.

بخش‌های مختلف کاروانسرای شاه عباسی

هشتی‌ها، حجره‌ها، حوض و غیره بخش‌های مختلف کاروانسرای شاه عباسی هستند. اتاق یا حجره‌های حیاط برای تابستان و اتاق‌های داخلی برای روزهای سرد زمستانی کارکرد داشته‌اند. در هر یک از اتاق‌های کاروانسرای شاه عباسی نیز، اجاقی برای تهیه غذای مسافران گذاشته شده است. در ضلع‌های مختلف کاروانسرا، حجره‌های بزرگتری را می‌بینید که برای اقامت مدیر و مسئول کاروانسرا به کار می‌رفته. حوض و قنات وسط کاروانسرای شاه عباسی نیز برای شستشو و آشامیدن به کار می‌رفته‌اند. 

در برخی از کاروانسراهای عباسی، ساختمانی درست وسط کاروانسرا می‌بینید؛ ممکن است در مورد کاربرد آن برای‌تان سوال پیش آید. این ساختمان در واقع محل بارگیری شترها بوده است. از آنجا بلند شدن شتر به هنگامی که بار سنگین بر پشت دارد با مشکل مواجه می‌شود، این ساختمان را  می‌ساختند تا به راحتی بار موردنظرشان را روی شتر قرار دهند. 

در کاروانسراها اتاق یا حجره‌های حیاط برای تابستان و اتاق‌های داخلی برای روزهای سرد زمستانی کارکرد داشته‌اند.

کاروانسراهای شاه عباسی کجا قرار دارند؟

اگر اهل سفر باشید، احتمالا در جای جای ایران کاروانسرای شاه عباسی دیده‌اید. از شمال بگیرید تا جنوب آثاری از کاروانسرای شاه عباسی دیده می‌شود. در ادامه به چند کاروانسرای شاه عباسی در سراسر ایران اشاره خواهیم کرد:

1. کاروانسرای شاه عباسی کرمانشاه: این کاروانسرا مقابل بیستون چشم‌انداز فوق‌العاده‌ای دارد. 

2. کاروانسرای شاه عباسی یزد: در یزد می‌توان به دو کاروانسرای شاه عباسی اشاره کرد: خرانق و میبد. گفتنی است کاروانسرای عباسی واقع در میبد بزرگترین کاروانسرای ایران به شمار می‌رود. در زمان ساخت این کاروانسرا قباد پادشاه بر این شهر حکومت می‌کرد و رونق زیادی داشت. 

3. کاروانسرای شاه عباسی رشت: این کاروانسرا در نزدیکی سراوان و آزادراه رشت-قزوین ساخته شده. 

4. کاروانسرای شاه عباسی اردبیل: این کاروانسرا در منطقه برف گیر شهرستان نیر در اردبیل ساخته شده است. 

5. کاروانسرای شاه عباسی کرج: در نزدیکی تهران و کرج کاروانسرای عباسی دیگری است که پیشنهاد می‌کنیم ببینید. 

6. کاروانسرای شاه عباسی مشکین شهر: این کاروانسرا در روستای مرزی قانلی بولاغ مشکین شهر واقع شده. 

7. کاروانسرای شاه عباسی همدان: در همدان نیز برای بازدید از کاروانسرای عباسی باید  روستای فرسفج بروید. این کاروانسرا به کاروانسرای تویسرکان مشهور است. 

از دیگر کاروانسراهای شاه عباسی می‌توان به کاروانسراهایی در نیشابور، سبزوار، سمنان، ورامین، آوج، شاهرود و کاشان اشاره کرد. 

از آنجا که ساخت کاروانسرا در کشورمان به زمان هخامنشیان بازمی‌گردد، بد نیست از دیگر کاروانسراهای ایران اطلاع کسب کنید. در مطلب «آشنایی با کاروانسراها» بیشتر بخوانید.

کاروانسرای شاه عباسی روی نقشه

 



1393/08/24 | کد مطلب: 2137
برچسب‌ها: جاذبه‌های دیدنی
سیما رفیعی

کارشناس ارشد فلسفه غرب، علاقه‌مند به سینما، مطالعه و ورزش


تهیه و تدوین: تحریریه دالاهو
لطفا در نشر دانسته‌های خود کوشا باشید.
برداشت و استفاده غیرتجاری از مطالب این وب‌سایت، حتی بدون ذکر منبع آزاد است.


  • به اشتراک بگذارید:



بحث و تبادل نظر
نظر دهید تعداد کاراکتر مانده: 300
انصراف
  • متن
  • نام
  • ایمیل
rahimian
1399/04/04 11:00
راستی استان سمنان بیشترین کاروانسراهای کشور رو در خودش جای داده و ازش اسمی برده نشده .
پاسخ دهید...
ناشناس
1398/07/27 10:37
الله شاه عباس را رحم و کند.
پاسخ دهید...
ناشناس
1397/01/11 16:40
سلام خیلی زیبا و شیوا بیان کردید ممنونم از عکسهای زیباتون وتوضیحات مفید
پاسخ دهید...
واحد تولید محتوا دالاهو
1397/01/15 14:19
دوست عزیز، سلام
از توجه شما سپاسگزاریم.
با تشکر.
ناشناس
1396/10/15 16:17
درود برشما
پاسخ دهید...
بی نشان
1396/06/31 01:51
آذربایجان شرقی - میانه - روستای جمال اباد (کاروانسرای شاه عباسی)
پاسخ دهید...
برای اینکه مطالب بعدی وبلاگ دالاهو را از دست ندهید در خبرنامه ثبت‌نام کنید.
ثبت‌نام
با وارد کردن ایمیل خود مطالبی خواندنی و جذاب دریافت کنید.