تنها یک بار زندگی می‌کنیم...
021 4166 3000

چغازنبیل (معبد زیگورات) کجاست؟

چغازنبیل در جنوب غربی ایران، در استان خوزستان و در شهرستان شوش واقع‌شده‌ است. این سازه در ۱۹۷۹ اولین اثر تاریخی از ایران بود که در فهرست میراث جهانی یونسکو جای‌ گرفت. جامعه بین المللی برای آن ارزش استثنائی و جهانی قائل است.

وقت سفارت انگلیس

زیگورات چغازنبیل کجاست؟

زیگورات چغازنبیل جزو 23 میراث ثبت جهانی ایران در یونسکو است. این زیگورات در ۴۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر باستانی شوش و ۳۵ کیلومتری غرب شهر باستانی شوشتر واقع شده، اما به دلیل واقع‌شدن در غرب رودخانه دز، مرز این دو شهرستان، در تقسیمات کشوری جزء شهرستان شوش محسوب می‌‌شود.

زیگورات چیست؟

تشبیه معابد به کوه‌های کیهانی در فرهنگ بابلیان جایگاه خاصی دارد و این ویژگی را در قالب فرم زیگورات‌های آنان می‌توان دید که صعود از آن را رسیدن به قله عالم می‌دانستند. کلمه زیگورات یا زیغورات از فعل آکدی «زقارو» (Zegharoo) به معنای بلند و برافراشته ساختن گرفته‌ شده است. زیگورات بنایی چند طبقه است که مساحت هر طبقه از طبقه پایینی کوچک‌تر است؛ بنابراین، نمای هر طرف آن به شکل یک پلکان است. این زیگورات‌ها محل نگهداری مجسمه خدایان و انجام مراسم مذهبی بوده‌اند.

چغازنبیل جزو معدود بناهای ایرانی است که در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو ثبت‌ شده است.

درباره زیگورات چغازنبیل بدانید

این نیایشگاه توسط اونتاش گال (پیرامون ۱۲۵۰ پ. م.)، پادشاه بزرگ ایلام باستان و برای ستایش اینشوشیناک، نگهبان شهر شوش، ساخته‌ شده است. این معبد در حمله سپاه خون‌ریز آشور بانیپال (پادشاه قوم آشور) به همراه تمدن ایلامی ویران شد. سده‌های متمادی این بنا در زیر خاک به شکل زنبیلی واژگون مدفون بود تا اینکه به دست رومن گیرشمن فرانسوی در زمان پهلوی دوم از آن خاک‌برداری شد. گرچه خاک‌برداری از این بنای محدب متقارن واقع‌ شده در دل دشت صاف، موجب تکمیل دانش دنیا نسبت به پیشینه باستانی ایرانیان شد اما پس از گذشت حدود ۵۰ سال از این کشف، دست عوامل فرساینده طبیعی و بی‌دفاع گذاشتن این بنا در برابر آن‌ها آسیب‌های فراوانی را به این بنای خشتی-گلی وارد کرده و خصوصاً باقی‌مانده طبقات بالایی را نیز دچار فرسایش شدید کرده است.

تاریخچه زیگورات چغازنبیل

«چغازنبیل» که نام باستانی این بنا است، واژه‌ای محلی و مرکب از دو واژه «چُغا» (در زبان لری به معنی «تپه») و زنبیل (به معنی «سبد») است که اشاره‌ای است به مکان معبد که تپه بوده و آن را به زنبیل واژگون تشبیه می‌کردند. این مکان نزد باستان‌شناسان به «دور-اونتَش» به معنای «دژِ اونتش»معروف است.

اونتاش گال دستور ساخت شهر مذهبی را داده بود که بنای چغازنبیل در میانه این شهر قرار داشت و مرتفع‌ترین بخش آن محسوب می‌شد. بلندی آغازین آن ۵۲ متر و ۵ طبقه بوده است. امروزه ارتفاع آن ۲۵ متر و تنها ۲ طبقه و نیم از آن باقی‌مانده است. زیربنای چغازنبیل یک مربع 105 متر در 105 متر است؛ یعنی دو برابر یک زمین فوتبال!

«دور اونتاش» از سه حصار تودرتوى خشتى تشکیل‌شده و دروازهٔ اصلى آن بر روى حصار بزرگ در جبهه شرقى قرار دارد.

شهر مذهبی اونتاش

«دور اونتاش» از سه حصار تودرتوى خشتى تشکیل‌شده و دروازهٔ اصلى آن بر روى حصار بزرگ در جبهه شرقى قرار دارد. در حد فاصل حصار اول و دوم، کاخ‌هاى شاهى و آرامگاه‌هاى سلاطین عیلام قرار دارند. در بین حصار دوم و سوم بقایاى تصفیه‌‌خانهٔ آب واقع‌ شده است، تصفیه‌خانهٔ آب چغازنبیل در شمار قدیمى‌ترین تأسیسات آب‌رسانی به شمار مى‌رود. آب آن از رودخانهٔ کرخه و از فاصلهٔ ۴۵ کیلومترى با حفر و احداث کانالى تأمین مى‌شده است.

در مرکز حصار سوم معبد اصلى (زیگورات) قرار دارد. معبد اصلى به ابعاد ۱۰۵×۱۰۵ متر، مربع کاملى است که اضلاع آن در جهات اصلى شرقى، غربى و شمالى و جنوبى واقع‌شده‌اند. اصل این معبد با به‌کارگیری میلیون‌ها آجر و در ۵ طبقه ساخته‌شده بود که در حال حاضر دو طبقه از آن باقیمانده است. ارتفاع آن در گذشته حدود ۵۲ متر بود. طبقات این معبد برخلاف تمامى زیگورات‌هاى بین‌النهرین بر روى همدیگر ساخته نشده، بلکه هر طبقه مستقلاً از سطح زمین به بالا احداث‌ شده است. به‌غیراز طبقهٔ اول و پنجم، تمامى طبقات از خشت پرشده‌اند، طبقه پنجم که مرتفع‌ترین طبقه محسوب مى‌شود، جایگاه قرار دادن بت‌هاى آن زمان بوده است. مهم‌ترین این بت‌ها، خداى «اینشوشیناک» یا خداى خاص شهر شوش بوده است.

اصل این معبد با به‌کارگیری میلیون‌ها آجر و در ۵ طبقه ساخته‌شده بود که در حال حاضر دو طبقه از آن باقیمانده است.

«اونتاش گال» بانى این معبد مى‌گوید: «پس‌ از آن که مصالح ساختمانى را به دست آوردم، من در اینجا، شهر اونتاش و حریم مقدس را برپا و آن را در یک دیوار خارجى و یک دیوار داخلى محصور کردم. من معبد بلندى ساختم که شبیه آنچه شاهان پیش‌ساخته‌اند نبود و آن را به خداى اینشوشیناک و خداى هومبان حریم مقدس وقف کردم. باشد که ساختمان و زحمت من موقوفه ایشان شود و لطف و عدل هومبان و اینشوشیناک در اینجا برقرار بماند.»

ویژگی‌های زیگورات چغازنبیل

بنای زیگورات چغازنبیل، مربعی شکل است که حصارهای دایره‌ای به دور آن دیده می‌شوند. عدد چهار به‌عنوان عددی مقدس در معماری است. چهار نشان‌دهنده چهار جهت اصلی، چهارفصل سال، اضلاع مربع، بازوان صلیب، چهارعنصر، چهارستون عالم، چهار منزل قمر، چهار مزاج، چهار بهشت و... است. بر روى دیوارهاى معبد آجرهایى به خط میخى مشاهده مى‌شود که همگى داراى متنى یکسان هستند که بیانگر نام پادشاه و هدف او از ساخت این معبد است. 

زیگورات چغازنبیل چرا خاص است؟

چغازنبیل جزو معدود بناهای ایرانی است که در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو ثبت‌ شده است. در بعضی از کتب تاریخی نام قدیمی شوش، چغازنبیل نامیده شده است. در واقع زیگورات‌ها، اهرام، مقابر و بناهای برجی شکل، گنبدها و معابد چندین طبقه بلند، پاگوداها و استوپاها، در همه‌ جا نمادی از کوه و آسمان بودند. این موضوع در سرزمین‌هایی که به‌طور طبیعی فاقد کوه بودند، بیشتر مشهود است، همانند: بین‌النهرین، مصرسفلی، جنگل‌های مکزیک و پرو.

این نیایشگاه توسط اونتاش گال (پیرامون ۱۲۵۰ پ. م.)، پادشاه بزرگ ایلام باستان و برای ستایش اینشوشیناک، نگهبان شهر شوش، ساخته‌ شده است.

سنگ‌نگاره یادبود اونتاش

سنگ‌نگاره یادبود اونتاش ناپیریشا از آثار باستانی دوره عیلام است. بر روی این سنگ‌نگاره باستانی نقش زنی حک‌شده است که دم ماهی دارد و مارهایی را در دستان خود گرفته است. در بالای تصویر کامل این سنگ‌نگاره، کاهنه‌های معبد در حال عبور هستند. جنس این سنگ‌نگاره از ماسه‌سنگ است. این اثر که مربوط به دوره عیلامی میانه و دودمان ایگی هالکید است، مربوط به ۱۳۴۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد است. این یادبود در سدهٔ دوازده پیش از میلاد از چغازنبیل به شوش آورده شده و هم‌اینک در موزه لوور قرار دارد.

در پایان، اگر راهی خوزستان شدید، حتما سری به این اثر ثبت جهانی بزنید و حال و هوای چغازنبیل را برای‌مان وصف کنید. 

زیگورات چغازنبیل روی نقشه

برای دیدن زیگورات چغازنبیل، این اثر ثبت جهانی در تور خوزستان دالاهو ثبت‌نام کنید. 

ویزای تایلند



1398/01/25 | کد مطلب: 1253
برچسب‌ها: جاذبه‌های دیدنی
آزاده سروستانی

گردآوری و تنظیم: تحریریه دالاهو
لطفا در نشر دانسته‌های خود کوشا باشید.
برداشت و استفاده غیرتجاری از مطالب این وب‌سایت، حتی بدون ذکر منبع آزاد است.


  • به اشتراک بگذارید:




بحث و تبادل نظر
نظر دهید تعداد کاراکتر مانده: 300
انصراف
  • متن
  • نام
  • ایمیل
مژگان
1398/01/07 14:42
به تازگي از اين بناي باشكوه ديدن كردم و امروز كه بطور كامل مطلب شمارو خوندم برام خيلي جالب بود،از اونجا كه عاشق بناهاي تاريخي و باستاني هستم ديدار از اين معبد يكي از زيباترين خاطراتم شد،ممنونم ازتون بخاطر مطالب مفيدترن
پاسخ دهید...
ناشناس
1397/03/20 10:58
سلام معبد زیگوارت چغازنبیل بسیار جالب است اما درمورد نام ونشان و پیشینه آن ربطی به آریاییها نداردو به ایل بختیاری هم مربوط نیست و چوغا بختیاری حدود صد سال هم پوشش این قوم نیست و از همه لحاظ متفاوت از قوم بختیاری است
پاسخ دهید...
کوروش هومتی
1396/12/09 04:35
این بنای باستانی و سترگ را که مایه سنایش و بالش هر ایرانی است را می بایست اینشوشیناک یا دژاونتش نامید....
پاسخ دهید...
واحد تولید محتوا دالاهو
1396/12/09 15:34
کوروش عزیز، سلام
ممنون از شما.
با تشکر.
ابواحمد
1396/09/04 13:48
معبدزگورات بنابه استناد بومیان منطقه حکومت لام فرزندان سام فرزندنوح النبی پدرانبیا واعرب وعیلامیان درآنجا حکومت مکردن
پاسخ دهید...
ناشناس
1396/07/21 10:59
خیلی عالی بود و مفید
پاسخ دهید...
erfan75
1394/08/04 20:05
ممنون از اطلاعاتتون
پاسخ دهید...
محمد صادق ابراهیم زاده
1394/05/05 23:04
مطلب بسیار کامل و تصاویر زیبا وجالب
پاسخ دهید...
سهراب
1393/09/21 12:26
مایه افتخار و غرور هر ایرانی است. امید که با دیدن این نشانه های باشکوه از پیشینیان ما نیز راه ایشان ر ادامه دهیم.
پاسخ دهید...
ایدا
1393/08/29 19:57
سلام ببخشید چجوری این مطلبو بگیرم
پاسخ دهید...
دالاهو نیوز
1393/09/01 13:28
متوجه نشدیم منظورتون چیه؟
اگر منظورتون ذخیره این مطلب هست، می‌تونید بخش مورد نظرتون رو انتخاب، copy و در ورد paste کنید.
اگر مایل به چاپ این مقاله هستید، روی آیکون پرینتر در بالای مقاله، سمت چپ کلیک کنید.
عباس
1393/08/15 20:10
ممنون از متن آموزنده و تاثیر گذارشما . لطفا مطالب دیگری نیز قرار دهید.
پاسخ دهید...
منصورمرید
1393/07/18 09:36
سلام.اطلاعاتتون بسیارمفیدبود..سیستم روشنایی معبد نکته ای بودکه به ان اشاره نشده بود ...
پاسخ دهید...
منصورمرید
1393/07/18 08:41
ازاطلاعتون متشکرم..ولی از سیستم تامین اب ان چیزی متوجه نشدم..کاش اندکی از سیستم روشنایی این بنای عظیم هم چیزی می نوشتید...
پاسخ دهید...
دالاهو نیوز
1393/07/18 17:28
با سلام
ممنون از یادآوری شما. در آینده‌ای نزدیک حتما مطلب راجع به این مورد نیز خواهیم نوشت.
ناتاشا حسن زاده
1393/02/09 00:39
دوست عزیز چغازنبیل واقع شده در محوطه ایلام باستان است و ربطی به بابلیان ندارد
لطفا در اطلاع رسانی بیشتر دقت بفرمایید
پاسخ دهید...
شاهین
1393/08/18 21:58
نظرات شما لحاظ خواهد شد
هدی
1393/01/16 22:07
ممنون از اطلاعات جامع تون.
تلفظ بعضی اسامی سخته,بهتره برای تسهیل در خوانش به لاتین هم اسامی ذکر شود.
پاسخ دهید...
behnam derakhshan
1393/01/10 01:55
JAYE HAME KHALI DIROZ CHEGA ZANBIL BODAM 1393/01/08
پاسخ دهید...
آیدا
1393/01/15 06:59
ایشالله که خوش گذشته باشه
jackson
1393/01/07 21:40
:-l
پاسخ دهید...
سجی
1392/12/19 19:46
اطلاعاتتون مستحسین بود ممنون.
پاسخ دهید...
نازی
1392/12/16 14:24
عالی و بسیار اموزنده بود
پاسخ دهید...
نوید
1392/12/06 19:19
ازتون ممنونم من امروز از این مطالب استفاده کردم و معلمم هم بهم نمره ی 20 داد.
پاسخ دهید...
علي
1392/11/29 10:58
خيلي خوب و كامل است . اميدوارم همه ما در حفظ ميراث كهن كوشا باشيم .
پاسخ دهید...
سونیا
1392/11/22 19:55
خیلی عالی بود از شما ممنونم
پاسخ دهید...
الهام روزبهانی
1392/09/01 21:45
عالی بود دستتون درد نکنه.
پاسخ دهید...